Elif Önder1, Yusuf Aydin1, Murat Erdoğan2, Fatih Ermiş2, Hülya Coşkun2, Mücahit Gür2, Leyla Yılmaz Aydın3, Seher Kır2

1Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bölümü, Düzce
2Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Düzce
3Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Düzce

Anahtar Kelimeler: Ön hipofiz, yetmezlik, panhipopituitarism

Özet

Amaç: Hipofizer yetmezlik oldukça nadir görünen fakat hormon eksikliği durumunda kişilerin hayat kalitesini oldukça kötüleştiren nadir bir klinik durumdur. Bu çalışma endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları polikliniğimizde takip edilen hastalarda ön hipofiz yetmezliği nedenleri, sıklığı ve bu hastaların genel özelliklerinin saptanması amacıyla planlanmıştır.
Materyal ve yöntem: Çalışmaya 2009-2013 yılları arasında Endokrinoloji Polikliniğine başvuran 10.000 hasta dahil edildi. Bu hastaların dosyaları retrospektif olarak değerlendirildi. Hipofizer yetmezlik tanısı, bazal hormon değerlerine, yapılan dinamik testlere (insulin hipoglisemi testi, L-Dopa testi, GnRH testi) ve yapılan görüntüleme sonuçlarına göre konuldu. Yapılan tetkiklere göre hastalar izole Büyüme hormon (BH) eksikliği, izole FSHLH eksikliği, BH ve FSH-LH eksikliği, BH, FSH, LH ve TSH eksikliği ve Panhipopituitarizim (BH, FSH, LH, TSH ve ACTH eksikliği) şeklinde sınıflandırıldı.
Bulgular: Çalışmamızda altmış dört hastaya hipofizer yetmezlik tanısı kondu. Çalışmaya alınan hastaların yaş ortalamaları 43.00±15.00 olup hastaların 40’ı (%62.5) erkek ve 24’ü (%37.5) kadındı. Çalışmamızda poliklinikte takip edilen hastalarda %0.64 oranında hipofizer yetmezlik bulundu. Çalışmamızda hipofizer yetmezliğin en sık nedeni hipofiz cerrahisi idi. Çalışmaya alınan 64 hastanın 27’sinde panhipopituitarizm saptandı. En sık görünen hipofizer yetmezlik alt grubunu panhipopituitarizmi (%0.27) olan hastaların oluşturduğu tespit edildi. Kadınlarda panhipopituitarizmin daha sık izlendiği saptandı. Erkeklerde ise en sık hipofizer yetmezlik alt grubunun izole FSH-LH eksikliği olduğu panhipopituitarizmin ise ikinci sırada yer aldığı saptandı.
Sonuç: Çalışmamızda endokrinoloji polikliniğinde takip edilen hastalarda %0.64 oranında hipofizer yetmezlik bulundu. Bu hastalar arasında panhipopituitarizm olguları ise %0.27 olarak saptandı. Hipofizer yetmezliğin en sık sebebinin hipofize yönelik cerrahi işlemlere bağlı geliştiği saptandı.